Hạch toán phế liệu thu hồi trong doanh nghiệp theo chuẩn thông tư 99

Hạch toán phế liệu thu hồi giữ vai trò quan trọng trong quản trị chi phí sản xuất giúp cho doanh nghiệp xác định đúng giá vốn, hạn chế thất thoát và ổn định hoạt động vận hành. 

Nội dung dưới đây phân tích chi tiết quy trình ghi nhận, hệ thống chứng từ liên quan, phương pháp định giá cùng các tình huống định khoản thường gặp. Phế Liệu Hòa Bình đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc áp dụng chuẩn kế toán chính xác, minh bạch.

Phế liệu thu hồi được hiểu đơn giản là gì

Trong hoạt động sản xuất – kinh doanh, phế liệu thu hồi là yếu tố thường xuyên phát sinh nhưng dễ bị xem nhẹ nếu không có quy trình quản lý phù hợp. Việc hiểu đúng bản chất sẽ giúp cho doanh nghiệp kiểm soát chi phí tốt hơn, ghi nhận chính xác vào sổ sách và phản ánh đúng giá thành sản phẩm trong từng kỳ kế toán.

Khái niệm trong sản xuất và kinh doanh

Phế liệu thu hồi là phần vật tư, nguyên vật liệu hoặc chi tiết còn giá trị sử dụng hoặc thu hồi, phát sinh trong quá trình sản xuất, gia công, sửa chữa hoặc tháo dỡ máy móc, thiết bị. Các khoản này không cấu thành sản phẩm chính nhưng vẫn có khả năng tạo ra lợi ích kinh tế. 

Theo nguyên tắc kế toán theo thông tư 99, phế liệu thu hồi được ghi nhận như một khoản làm giảm chi phí sản xuất, qua đó góp phần hạ giá thành và cải thiện hiệu quả kinh doanh nếu được quản lý, theo dõi đầy đủ.

Cách phân loại theo chuẩn kế toán thông tư 99

Việc phân loại sẽ giúp cho doanh nghiệp thuận tiện trong công tác theo dõi, định giá và hạch toán, đồng thời hạn chế sai sót khi quyết toán. Thông thường, phế liệu thu hồi được chia thành các nhóm chính như sau:

• Phế liệu còn khả năng tái sử dụng cho các công đoạn sản xuất tiếp theo hoặc phục vụ mục đích nội bộ, cần được quản lý như một dạng vật tư.
• Phế liệu đưa ra bán hoặc thanh lý nhằm thu hồi giá trị bằng tiền, phát sinh doanh thu hoặc khoản bù đắp chi phí tương ứng.
• Phế liệu còn tồn kho tại thời điểm cuối kỳ kế toán, chưa xử lý hoặc chưa tiêu thụ, cần được kiểm kê, định giá và theo dõi riêng để phản ánh đúng giá trị tài sản.

Quy trình hạch toán phế liệu thu hồi chuẩn 2026

Trong kế toán sản xuất, phế liệu thu hồi không đơn thuần là khoản thu phụ mà ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất, giá vốn và kết quả kinh doanh. Bởi vậy, việc định khoản cần bám sát bản chất phát sinh ở từng giai đoạn, tránh ghi nhận sai sang doanh thu hoặc bỏ sót nghĩa vụ thuế.

Bước 1: Ghi nhận phế liệu thu hồi phát sinh từ quá trình sản xuất

Khi phế liệu phát sinh trong quá trình sản xuất, gia công, tháo dỡ máy móc và được xác định có giá trị thu hồi, kế toán cần ghi nhận ngay để giảm chi phí sản xuất. Giá trị ghi nhận thường căn cứ vào giá thị trường, dự kiến bán hoặc thu mua tham khảo tại thời điểm phát sinh.

• Nợ TK 152, 153: NVL hoặc Công cụ dụng cụ tùy theo tính chất chung
• Có TK 154: Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang LL

Bước 2: Trong trường hợp phế liệu thu hồi bán ngay, không nhập kho

Trong nhiều trường hợp, phế liệu nói chung hay phế liệu công nghiệp được bán trực tiếp cho đơn vị thu mua ngay sau khi phát sinh, không thực hiện nhập kho. Khi đó, kế toán không cần ghi nhận tồn kho mà ghi giảm trực tiếp ngay giá vốn hàng bán.

• Nợ TK 111/112/131: Ghi nhận số tiền thu được (trong đó 111 là tiền mặt, 112 là thanh toán bằng chuyển khoản, 131 là khách hàng nợ)
• Có TK 154: Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang LL
• Có TK 3331: Thuế GTGT phải nộp (nếu thuộc đối tượng phải chịu thuế)

Bước 3: Hạch toán khi bán, nhận doanh thu đã nhập kho

Khi phế liệu đã được ghi nhận vào kho và sau đó mới thực hiện bán hoặc thanh lý, kế toán cần tách bạch rõ doanh thu và giá vốn để theo dõi hiệu quả.

• • Bút toán 1 – Ghi nhận chi tiết về doanh thu bán hàng.

• Nợ TK 111/112/131

• • Có TK 5118: Doanh thu khác
  • Có TK 3331: Thuế GTGT phải nộp (nếu thuộc đối tượng phải chịu thuế)
• Bút toán 2 – Kết chuyển giá vốn hàng bán xuất kho
  • Nợ TK 632: Giá vốn hàng bán
  • Có TK 152, 153: NVL hoặc Công cụ dụng cụ tùy theo tính chất chung

Bước 4: Trường hợp bán phế liệu mang tính thanh lý, không thường xuyên

Đối với các đợt bán phế liệu mang tính thời điểm, không lặp lại thường xuyên, doanh nghiệp có thể ghi nhận vào thu nhập khác để phản ánh đúng tính chất nghiệp vụ.

• Nợ TK 111/112/131
• Có TK 711: Thu nhập khác
• Có TK 3331: Thuế GTGT phải nộp (nếu thuộc đối tượng phải chịu thuế)

Bước 5: Theo dõi phế liệu tồn kho cuối kỳ

Tại thời điểm cuối kỳ kế toán, nếu phế liệu chưa được bán hoặc sử dụng, doanh nghiệp tiếp tục theo dõi trên TK 152/153. Kế toán cần:

• Kiểm kê thực tế để đảm bảo khớp số lượng.
• Đánh giá lại giá trị nếu có biến động lớn so với giá ghi sổ.
• Thuyết minh rõ trong báo cáo tài chính khi giá trị chiếm tỷ trọng đến đáng kể.

Các phương pháp định giá phế liệu trong hạch toán

Việc lựa chọn phương pháp sao cho phù hợp ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất, giá vốn và độ chính xác của kế toán. Tùy đặc điểm hoạt động, tính chất vật liệu và khả năng tiêu thụ, doanh nghiệp có thể áp dụng các cách định giá khác nhau nhằm phản ánh đúng giá trị thu hồi và hạn chế rủi ro khi kiểm tra, quyết toán.

• Định giá theo giá thị trường: Căn cứ mức giá thu mua phế liệu phổ biến tại thời điểm phát sinh, thường áp dụng với các doanh nghiệp có đầu ra ổn định, giao dịch mua bán diễn ra thường xuyên. Phương pháp này phản ánh sát giá trị thực tế, thuận lợi cho việc ghi nhận nhanh, minh bạch chi phí và dễ đối chiếu khi bán.
• Định giá theo giá dự toán sản xuất: Xác định giá trị dựa trên định mức, tỷ lệ hao hụt đã được phê duyệt trong kế hoạch sản xuất. Cách này phù hợp với nhà máy cơ khí, đúc gang thép hoặc đơn vị có quy trình ổn định, giúp kiểm soát giá thành và so sánh chênh lệch giữa dự toán và thực tế.
• Định giá theo giá trị thu hồi thuần: Tính toán trên cơ sở giá bán ước tính trừ chi phí xử lý, lưu kho hoặc vận chuyển. Phương pháp này thường áp dụng với phế liệu khó tiêu thụ, tồn kho dài ngày hoặc có nguy cơ giảm giá, giúp con số kế toán phản ánh thận trọng và hạn chế ghi nhận cao hơn giá trị thực.

Lưu ý quan trọng khi hạch toán phế liệu thu hồi

Trong quá trình hạch toán phế liệu thu hồi, doanh nghiệp cần tuân thủ chặt chẽ yêu cầu về chứng từ, định khoản và kiểm soát nội bộ nhằm đảm bảo con số phản ánh đúng thực tế, hạn chế rủi ro khi kiểm tra thuế hoặc quyết toán. Một số điểm dưới đây cần được lưu ý xuyên suốt quá trình thực hiện:

• Hồ sơ kế toán phải đầy đủ, nhất quán: Toàn bộ chứng từ liên quan đến phế liệu thu hồi cần được lập và lưu trữ đầy đủ để hợp thức hóa khoản thu phát sinh, đặc biệt với các trường hợp ghi nhận vào thu nhập khác hoặc bù đắp chi phí sản xuất.
• Tuân thủ quy định về hóa đơn theo Thông tư 99: Việc xuất hóa đơn khi bán chính là bắt buộc và phải thực hiện đúng quy định mới áp dụng từ ngày 01/01/2026, nhằm đảm bảo tính pháp lý và tránh rủi ro về thuế.
• Đối chiếu chặt chẽ giữa giá trị và số lượng: Giá trị phế liệu ghi nhận trên sổ sách cần khớp với sổ kho, phiếu cân và biên bản kiểm kê để tránh chênh lệch giữa các bộ phận.
• Phân biệt rõ phế liệu và phế phẩm: Hai khái niệm này có bản chất kế toán khác nhau, việc nhầm lẫn khi kết chuyển chi phí dễ dẫn đến sai lệch giá thành và ảnh hưởng đến báo cáo tài chính.
• Tăng cường kiểm soát nội bộ trong sản xuất: Quy trình thu hồi, lưu kho và thanh lý phế liệu cần được kiểm soát chặt nhằm hạn chế thất thoát vật tư, đảm bảo minh bạch và hiệu quả quản trị chi phí.

Qua nội dung Phế Liệu Hòa Bình vừa chia sẻ, có thể thấy hạch toán phế liệu thu hồi giữ vai trò quan trọng trong việc kiểm soát chi phí, xác định giá vốn và đảm bảo minh bạch tài chính cho doanh nghiệp sản xuất. 

Việc hiểu đúng bản chất, định khoản chuẩn và quản lý chặt chứng từ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro kế toán trong dài hạn. Nếu cần trao đổi thêm về xử lý, thu hồi hoặc định giá phát sinh, Phế Liệu Hòa Bình luôn sẵn sàng đồng hành.

Phế Liệu Hòa Bình là địa chỉ quen thuộc của nhiều khách hàng khi cần thu mua phế liệu. Đơn vị cung cấp giá phế liệu và giá đồng nát cập nhật mỗi ngày thông qua hotline 0989.579.231 (Mr. Minh).

.